Miliona përdorues në mbarë botën kanë mbetur pa akses në email, komunikimet në Teams dhe takimet online, pas një ndërprerjeje të gjerë të shërbimeve Microsoft 365, e cila nisi të enjten në mbrëmje dhe vijoi edhe gjatë mëngjesit të së premtes.
Problemi ka prekur biznese, agjenci qeveritare, institucione publike dhe madje edhe punonjësit e vetë Microsoft, të cilët nuk kanë mundur të përdorin shërbimet e email-it për më shumë se nëntë orë. Ndërprerja ka rikthyer në vëmendje varësinë e organizatave dhe individëve nga platformat online, si dhe rreziqet që krijohen kur shërbimet digjitale që mbështesin aktivitetin e përditshëm ekonomik dhe institucional dalin jashtë funksionit.
Çfarë ndodhi me Microsoft 365?
Rreth orës 18:00 UTC të enjten, platforma Down Detector regjistroi një rritje të menjëhershme të raportimeve për probleme me Microsoft 365, paketën e shërbimeve cloud ku përfshihen Teams, Word, Excel, PowerPoint dhe Outlook.
Në atë moment, numri i raportimeve kishte arritur në afro 130 mijë. Ndërprerja vijoi për më shumë se nëntë orë, ndërsa Microsoft punonte për rikthimin e shërbimeve në funksion. Problemet më të mëdha u raportuan fillimisht në shërbimin e email-it, por prekën edhe komunikimin dhe takimet përmes Teams.
Cili ishte shkaku i ndërprerjes?
Sipas informacioneve paraprake të publikuara nga Microsoft, problemi duket se lidhet me një përditësim të konfigurimit të sistemit, i cili bëri që disa serverë të mbingarkoheshin dhe të dilnin jashtë funksionit.
Përpjekjet për të riparuar problemin sollën vështirësi të tjera. Disa serverë që ishin rikthyer në funksion nuk arritën të përballonin fluksin e trafikut sapo përdoruesit nisën të lidhen sërish me ta.
Ndërsa një pjesë e serverëve dilnin jashtë funksionit, trafiku ridrejtohej drejt serverëve të tjerë ende aktivë, duke rritur ngarkesën dhe duke shkaktuar probleme të mëtejshme.
Për të identifikuar burimin e defektit, Microsoft nisi të kufizonte trafikun drejt serverëve të prekur në zona të caktuara. Në disa raste, kompania u rikthye edhe te konfigurimet e mëparshme të softuerit, për të verifikuar nëse kjo do të zgjidhte problemin.
Deri në orën 02:00 UTC të së premtes, Microsoft kishte identifikuar se pjesa më e madhe e problemeve lidhej me Microsoft Exchange, shërbimin e email-it që qëndron pas Outlook. Ndërkohë, takimet dhe komunikimet përmes Teams ishin rikthyer në funksion.
Pse ndërprerja zgjati kaq shumë?
Një ndërprerje që zgjat më shumë se nëntë orë për një shërbim kaq kritik sa Microsoft 365 është e pazakontë.
Kompania nuk ka dhënë ende një shpjegim të plotë për kohëzgjatjen e problemit. Megjithatë, një nga vështirësitë duket se lidhet me faktin se disa serverë, edhe pasi u riparuan, u bënë sërish të papërgjegjshëm sapo trafiku u rikthye drejt tyre.
Kjo i detyroi inxhinierët të shqyrtonin zgjidhje alternative, duke zgjatur procesin e rikthimit të plotë të shërbimeve.
Kush u prek nga ndërprerja?
Ndikimi më i madh është raportuar në Australi, ku shumë përdorues nuk kanë mundur të hyjnë në kutitë e tyre të email-it gjatë mëngjesit të së premtes.
Mes institucioneve të prekura ishin bashki, agjenci të qeverisjes qendrore dhe lokale, gjykata dhe shkolla, të cilat njoftuan qytetarët se nuk mund të kontaktoheshin përmes email-it. Probleme raportuan gjithashtu biznese dhe shërbime të kujdesit shëndetësor që përdorin Microsoft 365 për komunikimet e përditshme. Megjithatë, disa prej tyre bënë të ditur se aktiviteti i tyre kryesor vijonte normalisht, pavarësisht vështirësive në komunikim.
A ishte ndërprerja rezultat i një sulmi kibernetik?
Dyshimet për një sulm kibernetik u përhapën shpejt, veçanërisht në një periudhë kur janë raportuar incidente të shumta që kanë vënë në shënjestër infrastrukturën digjitale dhe shërbimet online.
Megjithatë, Microsoft deklaroi se nuk kishte asnjë tregues që ndërprerja të ishte shkaktuar nga një sulm kibernetik.
Sipas të dhënave të bëra publike deri në momentin e raportimit, shkaku lidhej me një problem teknik në konfigurimin dhe funksionimin e serverëve.
Çfarë tregon ky incident për varësinë nga shërbimet online?
Emri Microsoft 365 pasqyron një realitet tashmë të konsoliduar: përdoruesit presin që shërbimet digjitale të jenë të disponueshme 24 orë në ditë, shtatë ditë në javë.
Por, ndërsa softuerët nuk instalohen më vetëm në kompjuterët individualë, por funksionojnë gjithnjë e më shumë përmes serverëve të kompanive që i ofrojnë, ndërprerjet e këtij lloji janë një rrezik i vazhdueshëm. Në shumicën e rasteve, problemet zgjasin pak, por incidentet e viteve të fundit kanë treguar se pasojat mund të jenë shumë më të gjera.
Nga defektet në ofruesit e telekomunikacionit te incidenti i PHP-së dhe ndërprerja globale e shkaktuar nga CrowdStrike, burimet dhe shkaqet e problemeve mund të jenë të ndryshme. Megjithatë, efekti i një hallke të vetme që del jashtë funksionit është sot shumë më i madh, për shkak të ndërlidhjes së sistemeve digjitale.
Mark Gregory, profesor i asociuar në RMIT, theksoi të premten rëndësinë e testimit të plotë të përditësimeve përpara se ato të aplikohen në rrjetet që janë në përdorim aktiv.
Sipas tij, ky proces duhet të shoqërohet edhe me kontrolle shtesë të sigurisë, për t’u siguruar që shërbimet janë të mbrojtura nga aktorët keqdashës që përdorin mjete të inteligjencës artificiale për të identifikuar dobësitë e sistemeve më shpejt se më parë.
A duhet të kemi alternativa rezervë kur shërbimet digjitale ndërpriten?
Ekspertët sugjerojnë që kompanitë që mbështeten te Microsoft 365 të kenë gjithmonë alternativa rezervë për komunikimin dhe punën e përditshme.
Një prej opsioneve të përmendura është Gmail i Google, i cili mund të përdoret në rast të një ndërprerjeje të ngjashme. Si alternativë për paketën e programeve Office është sugjeruar edhe LibreOffice, një zgjidhje falas dhe me kod të hapur (open-source). Incidenti tregon se vazhdimësia e aktivitetit të një organizate nuk duhet të varet nga një platformë e vetme, sado e madhe apo e besueshme të jetë kompania që e ofron atë. Në një ekonomi gjithnjë e më të dixhitalizuar, planet rezervë për komunikimin, ruajtjen e të dhënave dhe menaxhimin e punës po bëhen pjesë e domosdoshme e qëndrueshmërisë operacionale.
