Një e metë serioze sigurie, e fshehur për më shumë se dhjetë vjet në gjuhën programuese PHP, mbi të cilën funksionon një pjesë e madhe e internetit, ka shkaktuar alarm global. Qeveritë dhe agjencitë e sigurisë kibernetike u kanë kërkuar operatorëve të faqeve që t’i përditësojnë menjëherë sistemet, ose t’i nxjerrin përkohësisht jashtë funksionit.

E veçanta e rastit është se dobësitë nuk u gjetën nga hakerët, por nga studiuesit, me ndihmën e inteligjencës artificiale.

Çfarë është PHP2Shell dhe pse po mbyllen faqet e qeverive

PHP përdoret që nga vitet 2000 për ndërtimin e faqeve të internetit. Mbi të funksionojnë dyqane online, Wikipedia dhe WordPress, sistemi me të cilin janë ndërtuar miliona blogje dhe portale. Sipas disa vlerësimeve, prek rreth 70 për qind të internetit.

Dy dobësitë e zbuluara njihen me emrin “PHP2Shell” (CVE-2026-109618 dhe CVE-2026-109619). Ato u mundësojnë sulmuesve që, pa asnjë fjalëkalim apo autentikim, të marrin kontrollin e serverëve, të ekzekutojnë kod nga distanca dhe të vjedhin të dhëna. Prekin pothuajse çdo version të PHP-së që nga versioni 5.4.

Të metat u zbuluan nga kompanitë e sigurisë Wiz (në pronësi të Google) dhe Calif, si dhe nga OpenAI. Studiuesit përdorën modele të avancuara të AI-së, që analizojnë kodin shumë më shpejt se njerëzit. Wiz e ka cilësuar këtë si dobësinë më të rëndë të zbuluar ndonjëherë përmes AI-së. Sipas studiuesit Salil Kanhere nga UNSW Sydney, gabimet ekzistonin prej vitesh. Ajo që ndryshoi është aftësia për t’i gjetur.

Detajet u rrjedhën në internet më 20 tetor, para datës së planifikuar të publikimit. Kjo i detyroi zhvilluesit e PHP-së të nxjerrin me ngut arnat e sigurisë të mërkurën, më 21 tetor. Disa orë më vonë, kompania watchTowr raportoi përpjekjet e para aktive për shfrytëzimin e të metave.

Pasojat u ndien menjëherë. Wikimedia, organizata pas Wikipedias, mbylli disa nga sistemet e saj si masë parandaluese. Faqe u nxorën jashtë funksionit edhe nga qeveria finlandeze, bashkia e Edinburgut, BBC dhe agjencia holandeze e sigurisë kibernetike. Në Zvicër u mbyll faqja e Universitetit të Gjenevës, pas thirrjes së ekipit evropian të reagimit emergjent CERT-EU. Edhe disa bashki dhe institucione shëndetësore në Skoci bënë të njëjtën gjë.

Agjencia Amerikane e Sigurisë Kombëtare (NSA) u kërkoi të gjitha organizatave që përdorin PHP t’i fikin sistemet nëse nuk mund t’i përditësojnë menjëherë. Sipas saj, e meta mund të hapë rrugë të drejtpërdrejtë drejt bazave të të dhënave. Qendra britanike për sigurinë kibernetike u bëri thirrje organizatave të kontrollojnë nëse sulmuesit kanë instaluar tashmë “dyer të pasme” (backdoor). Paralajmërime të ngjashme kanë dhënë edhe BE-ja dhe Australia. Kryeministrja japoneze Sanae Takaichi u kërkoi qytetarëve që të vepronin po atë natë. Ajo tha se pezullimi i përkohshëm i faqeve është një mënyrë efektive për uljen e rrezikut.

Çfarë duhet të bëjnë pronarët e faqeve dhe përdoruesit

Ekspertët paralajmërojnë se përpjekjet për sulme do të shtohen në javët në vijim, tani që detajet teknike janë publike. Më të rrezikuara janë faqet e mirëmbajtura dobët, sidomos ato të organizatave të vogla me burime të kufizuara.

Pronarët e faqeve duhet të kalojnë menjëherë në versionet e arnuara PHP 8.5.12, 8.4.27, 8.3.36 ose 8.2.35. Sipas ekipit të PHP-së, vetëm përditësimi ofron mbrojtje të plotë.

Për përdoruesit e zakonshëm, rekomandimi është të ndjekin udhëzimet e shërbimeve që përdorin, për shembull kërkesat për ndryshim fjalëkalimi. Ata duhet të jenë gjithashtu vigjilentë ndaj mesazheve mashtruese (phishing) që përfitojnë nga bujë e krijuar rreth këtij rasti.