Ndërsa prindërit po përpiqen t’i përgatisin fëmijët për një botë gjithnjë e më të dominuar nga teknologjia dhe inteligjenca artificiale, një pediatre dhe studiuese amerikane propozon një qasje që duket paradoksale: më pak teknologji gjatë fëmijërisë mund të jetë pikërisht ajo që i përgatit më mirë për të ardhmen.

Në një artikull të publikuar nga CNBC më 18 shtator 2026, Dana Suskind, pediatre, studiuese dhe autore e librit “Human Raised”, argumenton se fokusi i prindërve nuk duhet të jetë vetëm te përgatitja akademike dhe aftësitë teknike. Sipas saj, për vite me radhë kemi tentuar t’i optimizojmë fëmijët për të qenë sa më të aftë në fusha që lidhen me logjikën, informacionin dhe teknologjinë. Por ndërsa inteligjenca artificiale bëhet gjithnjë e më e aftë për të kryer shumë prej këtyre detyrave, avantazhi njerëzor mund të qëndrojë pikërisht te aftësitë që nuk mësohen përmes ekraneve.

Suskind veçon lidhjen me të tjerët, mendimin kritik, kuriozitetin, kreativitetin, empatinë dhe qëndrueshmërinë emocionale si aftësi që do të kenë rëndësi të madhe në të ardhmen. Pikërisht për këtë arsye, ajo e përmbledh këshillën e saj në një formulë të thjeshtë: “Mënyra më e mirë për t’i përgatitur fëmijët për një të ardhme high-tech është, në mënyrë ironike, një fëmijëri low-tech.”

Një prej shembujve që ajo jep lidhet me mënyrën se si prindërit reagojnë kur fëmijët bëjnë pyetje. Nëse një fëmijë pyet, për shembull, se nga përbëhet dheu në oborr, përgjigjja nuk ka pse të vijë menjëherë nga Google apo një chatbot. Prindi mund ta inkurajojë fëmijën të vëzhgojë, të hamendësojë, të provojë dhe të kërkojë vetë një shpjegim. Sipas Suskind, në këtë proces rëndësi ka jo vetëm përgjigjja përfundimtare, por edhe rruga që fëmija ndjek për ta gjetur atë.

Edhe kreativiteti, sipas saj, nuk kërkon domosdoshmërisht lodra të shtrenjta apo aplikacione edukative. Përkundrazi, mungesa e shumë opsioneve mund t’i detyrojë fëmijët të përdorin më shumë imagjinatën. Një kuti kartoni, për shembull, mund të kthehet në shtëpi, makinë, anije apo çdo gjë tjetër që fëmija mund të imagjinojë. Pikërisht kjo hapësirë për të krijuar pa një përgjigje të gatshme është ajo që zhvillon kreativitetin.

Një tjetër element i rëndësishëm është empatia. Kur një fëmijë përjeton një konflikt me një shok, prindi nuk ka pse të japë menjëherë një zgjidhje. Fillimisht mund të pranojë emocionin e fëmijës dhe ta ndihmojë të shohë edhe perspektivën e personit tjetër. Për shembull, në vend që të përcaktojë menjëherë se kush ka të drejtë, mund të shtrojë pyetjen nëse shoku mund të ketë qenë duke kaluar një ditë të vështirë. Kjo nuk do të thotë të justifikohet sjellja e keqe, por të mësohet fëmija të kuptojë se marrëdhëniet njerëzore kanë më shumë se një këndvështrim.

Suskind ndalet edhe te qëndrueshmëria emocionale. Sipas saj, prindërit nuk mund t’i mbrojnë fëmijët nga çdo zhgënjim, konflikt apo vështirësi sociale dhe as nuk është e nevojshme ta bëjnë këtë. Në disa raste, fëmijët kanë nevojë ta përjetojnë një situatë të vështirë dhe të kuptojnë se një problem nuk është fundi i botës. Mesazhi është që jeta vazhdon edhe pas një konflikti, një refuzimi apo një miqësie që nuk funksionon.

Në këtë këndvështrim, qëllimi nuk është t’i largojmë fëmijët nga teknologjia, por të mos lejojmë që teknologjia të zëvendësojë përvojat që ndërtojnë aftësitë njerëzore. Të luash, të mërzitesh, të bësh pyetje, të gabosh, të zgjidhësh vetë një problem dhe të përballesh me një situatë sociale janë gjithashtu forma të të mësuarit.

Dhe ndoshta pjesa më interesante e këshillës së Suskind është se kjo vlen edhe për vetë prindërit. Sipas saj, prindërimi nuk kërkon përsosmëri. Fëmijët përfitojnë edhe kur shohin prindërit të gabojnë, të ndryshojnë mendim dhe të përballen me situata të çrregullta të jetës reale. Në një të ardhme ku makinat mund të bëhen gjithnjë e më të mira në dhënien e përgjigjeve, aftësia për të bërë pyetje, për të menduar në mënyrë kritike, për të krijuar, për të bashkëpunuar dhe për të përballuar vështirësitë mund të bëhet një nga avantazhet më të rëndësishme që një fëmijë mund të ndërtojë.